موسم لوڊ ٿي رهي آهي...
DIGITAL SINDH
MAGAZINE
ميگزين
ڊجيٽل سنڌ
DIGITAL SINDH
امن، ڀائيچارو ۽ سلامتي اسان جو پيغام | ڊجيٽل سنڌ ميگزين — سماجي، ادبي ۽ ثقافتي پليٽفارم | مواد موڪلڻ لاءِ WhatsApp: 03032037722 يا Email: digitalsindh876@gmail.comڪري سگهو ٿا
*ميگزين پاليسي:ڊجيٽل سنڌ ميگزين هڪ سنڌ جو سماجي، ادبي، ثقافتي ۽ غير سياسي پليٽفارم آهي، جنهن جو بنيادي مقصد سنڌ ۾ ڀلائي، رواداري، ڀائيچاري ۽ مثبت سوچ کي فروغ ڏيڻ آهي. اسان جو عزم آهي ته پڙهندڙن تائين اهڙو مواد پهچايو وڃي جيڪو علم، ادب ۽ سياسي ۽ سماجي هم آهنگيءَ کي وڌائي.*غير سياسي حيثيت:هي ميگزين ڪنهن به سياسي پارٽي، گروهه يا نظريي جي حمايت يا مخالفت نٿي ڪري. اسان جو مقصد صرف سماجي ۽ ادبي ترقي آهي.*سماجي ۽ ادبي واڌارو:ميگزين ۾ شايع ٿيندڙ مواد ادب، ثقافت، تعليم ۽ سماجي قدرن جي عڪاسي ڪندو، جنهن سان معاشري ۾ مثبت تبديلي اچي.*رواداري ۽ ڀائيچارو:اسان هر قسم جي نفرت، تعصب ۽ فرقيواريت جي سخت مخالفت ڪريون ٿا. ميگزين جو هر مواد امن، محبت ۽ گڏيل ڀلائيءَ جو پيغام ڏيندو.*قانون ۽ قومي سلامتي جو احترام:ڪنهن به صورت ۾ اهڙو مواد شايع نه ڪيو ويندو جيڪو ملڪي سلامتي، قومي ادارن يا قانونن جي خلاف هجي.*ذميوار اظهار:ليکڪن کي آزادي آهي، پر اها آزادي ذميواري سان مشروط آهي. ڪو به مضمون، راءِ يا بيان اهڙو نه هوندو جيڪو ڪنهن فرد، اداري يا سماج لاءِ نقصانڪار هجي.*پروفيشنل معيار:ميگزين ۾ شايع ٿيندڙ هر مواد کي اعليٰ ادبي ۽ اخلاقي معيارن مطابق جانچيو ويندو ته جيئن پڙهندڙن کي معياري ۽ قابلِ اعتماد مواد ملي.هي ميگزين علم، ادب ۽ سماجي سڌاري جو هڪ ذريعو آهي، جنهن جو مقصد ماڻهن ۾ مثبت سوچ، اتحاد ۽ انسانيت جي قدرن کي اجاگر ڪرڻ آهي.
Skip to Content

چيني سائنسدانن آکر جي ننهن جي چوٽي جيتري ننڍڙي چپ تيار ڪئي آهي جنهن سان ڪائنات جا راز آساني سان جلد سمجهن ۾ مدد ملندي. هي چِپ روايتي سنيپ شاٽ اميجرز جي ڀيٽ ۾ 100 ڀيرا وڌيڪ اسپيڪٽرل درستگي (تيزي يا شارپنيس) مهيا ڪري ٿي ۽ اها انهن رنگن ۾ فرق سڃاڻي سگهي ٿي، جيڪي هڪ ڏهائي نينوميٽر کان به گهٽ فاصلي تي آهن. تحقيق جي ليکڪن موجب، “هي اعليٰ ڪارڪردگي واري پر آسانيءَ سان شامل ٿيڻ جهڙي اسپيڪٽرواسڪوپڪ ٽيڪنالاجي مواد جي سائنس کان وٺي فلڪيات تائين ڪيترن ئي شعبن ۾ تيزي سان اڳڀرائي آڻي سگهي ٿي.” چِپ جي صلاحيت کي سمجهڻ لاءِ، اهو اندازو لڳايو ويو آهي ته هي ٽيڪنالاجي ملڪي وي (Milky Way) جو نقشو ٺاهڻ جو عمل، جيڪو عام حالتن ۾ هزارين سال وٺي سگهي ٿو، صرف هڪ ڏهاڪي کان به گهٽ وقت ۾ مڪمل ڪري سگهي ٿي.

ميٽا انسٽاگرام اسٽوريز کي اڃا به بهتر بڻائي ڇڏيو آهي، ڪمپني پاران جاري ڪيل بيان ۾ چيو ويو آهي ته هاڻي استعمال ڪندڙ انسٽاگرام اسٽوريز کي مختلف طريقن سان ايڊٽ ڪري سگهندا، هن مقصد لاءِ انهن کي جنريٽو آرٽيفيشل انٽيليجنس (AI) تي ٻڌل نئين فيچرز تائين رسائي هوندي، رستي ۾ اسٽوريز ۾ تصويرون ۽ وڊيوز شامل ڪرڻ، هٽائڻ يا تبديل ڪرڻ جو فيچر جون 2025 کان موجود آهي، پر هاڻي ان کي وڌيڪ بهتر بڻايو ويو آهي،
ڪمپني موجب استعمال ڪندڙ هاڻي انسٽاگرام اسٽوريز ۾ تصويرون ري اسٽائل ڪري سگهندا جڏهن ته پوسٽ ۾ اسٽيڪرز پڻ شامل ڪري سگهندا ته جيئن توهان جا دوست انهن کي پنهنجي اسٽوريز لاءِ استعمال ڪري سگهن، هن مقصد لاءِ ايپ جي هيٺان ساڄي پاسي هڪ نئون برائوزر آئڪن شامل ڪيو ويو آهي، جنهن تي ڪلڪ ڪندي توهان مختلف اسٽائل ڏسي سگهو ٿا.

ڪمپني وڌيڪ چيو ته استعمال ڪندڙ موسمن يا تہوارن جي مطابق پنهنجي اسٽوريز ۾ نوان اثر پڻ شامل ڪري سگهن ٿا، جڏهن ته مختصر وڊيوز کي ري اسٽائل ڪرڻ پڻ ممڪن هوندو،انسٽاگرام اسٽوريز ۾ ٽيڪسٽ ري اسٽائل ڪرڻ جي سهولت پڻ فراهم ڪري رهيو آهي، هي نئون فيچر AI پاران تيار ڪيل ٽيڪسٽ استعمال ڪندي ڪهاڻي کي وڌيڪ خوبصورت بڻائيندو.توهان پاڻ به هن مقصد لاءِ Meta AI استعمال ڪري سگهو ٿا.

چيني ڪار ٺاهيندڙ ڪمپني چيري هڪ بي مثال ڪارنامو سرانجام ڏنو آهي. جنهن ۾ ٽربو پاورڊ اسپورٽس يوٽيلٽي گاڏي (SUV) ذريعي طاقتور يانگتسي درياهه کي پار ڪيو ويو. ڪمپني جي طاقتور جِي ٽوَر G700 SUV پاران انجنيئرنگ جو هي ڪارنامو صرف مارڪيٽنگ جو ڏيکاءُ نه هو، بلڪه هن سان چين جي گاڏين جي صنعت جي وڌندڙ ٽيڪنيڪل خواهشن ۽ جديد انجنيئرنگ صلاحيتن جو مظاهرو ڪيو ويو، جيڪي روايتي حدن کان گهڻو اڳتي وڌي رهيون آهن.
هي طاقتور اليڪٽرڪ جِي ٽوَر خميس جي صبح وُوهو، مرڪزي آن‌هُوئي صوبي جي هيشازو فيري ٽرمينل تان روانو ٿي. ان گاڏي تقريباً 1.48 ڪلوميٽر (0.92 ميل) ڊگهو فاصلو سراسري 7 ڪلوميٽر في ڪلاڪ (4.5 ميل في ڪلاڪ) جي رفتار سان 22 منٽن ۾ طئي ڪيو ۽ ندي جي ٻئي ڪناري تي پهچي وئي. لائيو براڊڪاسٽ ۾ ڏٺو ويو ته پاڻي جي سطح گاڏي جي ٽائرن کان مٿي هئي، جڏهن⁠ته دروازن جا هينڊل پاڻيءَ جي سطح کان مٿي نظر اچي رهيا هئا.

ڊرائيور ۽ ڪو پائلٽ لائيف جيڪٽ پائي رکيا هئا ۽ ونڊوز کليون پيون هيون، جڏهن⁠ته اهي هڪ ٻئي سان واڪي ٽاڪي ذريعي رابطو ڪري رهيا هئا، ۽ ساڳئي وقت سپورٽ ٻيڙيون به ويجهو پٺيان هلن پيون. هن مظاهري جي سوشل ميڊيا لائيو اسٽريم کي 25 لک (2.5 ملين) ماڻهن کان وڌيڪ ڏٺو ويو.

حڪومت وفاقي سطح تي سائبر سيڪيورٽي اٿارٽي قائم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو آهي. تفصيل موجب آءِ ٽي وزارت سائبر سيڪيورٽي اٿارٽي جي قيام لاءِ سائبر سيڪيورٽي ايڪٽ جو شروعاتي مسودو تيار ڪري، ان کي اسٽيڪ هولڊرز کي صلاح مشوري لاءِ موڪليو آهي.آءِ ٽي وزارت موجب، قومي سائبر سيڪيورٽي پاليسي ملڪ گير ڊجيٽل سيڪيورٽي لاءِ هڪ فريم ورڪ فراهم ڪري ٿي. پاليسي کي ڊجيٽل معيشت وڌائڻ واري پروگرام تحت لاڳو ڪيو پيو وڃي.آئي ٽي وزارت جي دستاويز ۾ چيو ويو آهي ته محفوظ ڊيٽا ايڪسچينج ليئر ۽ ڊجيٽل سڃاڻپ منصوبن تي اڳڀرائي ٿي آهي، جڏهن ته نادرا، ايف بي آر، ۽ ٽيليڪام ڊيٽا کي اهم ڊجيٽل انفراسٽرڪچر قرار ڏنو ويو آهي.آفيسرن موجب، اٿارٽي اهم قومي انفراسٽرڪچر لاءِ سائبر سيڪيورٽي قدمن جي سفارش ڪندي، جڏهن ته سائبر سيڪيورٽي اٿارٽي ملڪ ۾ سائبر سيڪيورٽي قدمن کي لاڳو ڪندي.

روس جڳ مشهور پيغام رسائيندڙ  ايپ واٽس ايپ کي مڪمل طور تي بلاڪ ڪرڻ جي ڌمڪي ڏئي ڇڏي. پرڏيهي خابرو اداري جي رپورٽ موجب، روس هڪ ڀيرو وري واٽس ايپ تي ڏوهن کي روڪڻ ۾ ناڪاميءَ جو الزام لڳائيندي، شهرين کي متبادل ۽ مقامي ايپ تي منتقل ٿيڻ تي زور ڏنو آهي. روسي سڌ سماءُ واري اداري روسڪو مينڊزو موجب، جيڪڏهن واٽس ايپ روسي قانونن جي پاسداري نه ڪندو ته ان کي مڪمل طور بلاڪ ڪيو ويندو. اِها پابندي روس طرفان هلندڙ سال آگسٽ ۾ واٽس ايپ ڪالز تي مڙهيل پابندي جي سلسلي جي هڪ ڪڙي آهي. رپورٽن موجب، روسي واهپيدارن کي رياستي سرپرستي هيٺ هلندڙ ۽ سرڪاري خدمتن سان واڳيل ميسيجنگ ايپ ميڪس تي منتقل ٿيڻ زور ڏنو ويو آهي، ميڪس هڪ ملڪي ميسيجنگ سروس آهي ۽ جنهن ۾ اينڊ ٽو اينڊ انڪرپشن موجود ناهي. ان ڏس ۾ واٽس ايپ جي مالڪ اداري ميٽا جو چوڻ آهي ته واهپيدارن جي محفوظ مواصلاتي ڊيٽا روسي ادارن سان شيئر ڪرڻ کان انڪار کانپوءِ روس واٽس ايپ تي پابندي لڳائڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي. واضح رهي ته ٽيليگرام ۽ واٽس ايپ روس جون ٻه مقبول ميسيجنگ سروسز آهن، پر روسي حڪومت جو مطالبو آهي ته دهشتگردسرگرمين ۽ ٺڳيءَ جي جاچ لاءِ ٻئي پيغام رسائيندڙ ايپ قانون لاڳو ڪندڙ ادارن کي واهپيدارن جي ڊيٽا تائين پهچ فراهم ڪن.

اڪستان ٽيلي ڪميونيڪيشن اٿارٽي (پي ٽي اي) سڀني سمن کي استعمال ڪندڙ جي پنهنجي نالي تي رجسٽرڊ ڪرڻ لازمي قرار ڏنو آهي.هڪ بيان ۾، پي ٽي اي چيو ته ڪنهن ٻئي جي نالي تي رجسٽرڊ سم استعمال ڪرڻ قانون جي خلاف ورزي آهي، ۽ رجسٽرڊ استعمال ڪندڙ سم جي ڪنهن به غلط استعمال جو مڪمل طور تي ذميوار هوندو.پي ٽي اي موجب، استعمال ڪندڙ پنهنجي سمن ۽ ٽيليڪام ڪنيڪشن جي استعمال جا ذميوار هوندا.پي ٽي اي موجب، ڪالز، پيغامن ۽ ڊيٽا جي استعمال جي ضابطن جي تعميل ڪرڻ پڻ لازمي آهي، ۽ خلاف ورزي جي صورت ۾ قانوني ڪارروائي ڪري سگهجي ٿي.

آڱرين جي نشانن جي معاملي ۾ شهرين کي مشڪلاتن کي منهن ڏيڻ کان پوءِ، نادرا هڪ وڏي سهولت متعارف ڪرائي آهي. نادرا چهري جي سڃاڻپ تي ٻڌل بايوميٽرڪ تصديق جي سهولت شروع ڪئي آهي، جنهن کان پوءِ بزرگ ماڻهن يا طبي مسئلن جي ڪري شهرين کي آڱرين جي نشانن جي تصديق ۾ ڏکيائي جو مسئلو ختم ٿي ويو آهي. 20 جنوري کان، سڀني نادرا مرڪزن ۾ چهري جي سڃاڻپ تي ٻڌل بايوميٽرڪ تصديق سرٽيفڪيٽ جاري ڪيا ويندا جتي شهري ضرورت پوڻ تي ٿوري فيس تي سرٽيفڪيٽ حاصل ڪري سگهندا.

هندستان جي خلائي اداري پنهنجو سڀ کان وڏو سيٽلائيٽ لانچ ڪيو آهي، هندستاني خلائي تحقيق تنظيم (اسرو) هڪ بيان ۾ چيو آهي ته اهو هندستان جي سرزمين تان لانچ ڪيل سڀ کان وڏو پيل لوڊ آهي.LVM3-M6 راڪيٽ آمريڪا جي ٺاهيل AST اسپيس موبائيل مواصلاتي سيٽلائيٽ کي گهٽ زمين جي مدار ۾ کڻي ويو، لانچ هندستان جي گهٽ قيمت واري خلائي پروگرام کي فروغ ڏئي ٿو، جنهن ۾ ايندڙ سالن ۾ غير عملدار مداري مشن ۽ انساني خلائي پرواز جا منصوبا شامل آهن،سيٽلائيٽ جو وزن 6,100 ڪلوگرام (13,448 پائونڊ) آهي،

يوڪرين پهريون ڀيرو جنگي حالتن ۾ هائيڊروجن سان هلندڙ هائبرڊ ڊرون استعمال ڪيو آهي. ڊرون ٺاهيندڙ ڪمپني اسڪائيٽن (Skyeton) اعلان ڪيو آهي ته ان جي ريبِرڊ (Raybird) ڊرون جو هڪ خاص ماڊل تازو يوڪرين جي هٿياربند فوجن طرفان هڪ سرگرم جنگي علائقي ۾ استعمال ڪيو ويو آهي.
ڊرون ٺاهيندڙ ڪمپني موجب، ريبِرڊ جي هن ماڊل ۾ نئون فيول سسٽم لڳايو ويو آهي ۽ وڏن هائيڊروجن فيول ٽئنڪن لاءِ وزن جي ورڇ ۾ به تبديلي آندي وئي آهي۔ برقي پروپلشن وارو هي ماڊل هڪ اهم فائدو رکي ٿو: ان جي گهٽ حرارتي نشان (هيٽ سگنيچر) سبب اهو خاص طور تي جاسوسي مشنن لاءِ تمام موزون آهي.

اسڪائيٽن جو “مڪمل طور نئين سر ڊزائين ڪيل” ريبِرڊ ڊرون اسڪائيٽن هڪ پريس بيان ۾ ٻڌايو ته معياري ريبِرڊ ڊرون، جيڪو اندروني احتراقي انجڻ (ICE) تي هلندو آهي، 28 ڪلاڪن کان وڌيڪ وقت تائين اُڏام جاري رکي سگهي ٿو. ڪمپني وڌيڪ ٻڌايو ته يوڪرين جي هٿياربند فوجن طرفان استعمال ڪيل هائبرڊ ورزن جي اُڏام جو مدو في الحال 12 ڪلاڪ آهي، جڏهن ته ان کي وڌائي 20 ڪلاڪ ڪرڻ تي ڪم جاري آهي.

ماسڪو روس ۾ هڪ ئي وقت آسمان ۾ 2 سج ڏسي شهري حيران ٿي ويا.روسي ٻيٽ سخالين تي هي غير معمولي ۽ حيرت انگيز منظر ڏٺو ويو، جيڪو شهرين ڪئميرا تي محفوظ ڪيو.بين الاقوامي ميڊيا جي رپورٽن موجب، آسمان ۾ نظر ايندڙ هن منظر کي ‘سج ڊاگ’ سڏيو ويندو آهي.ماهرن موجب، روس ۾ گرمي پد نقطي انجماد کان تمام هيٺ هجڻ ڪري، فضا ۾ برف جا ڪرسٽل ٺهي ويا هئا، جنهن جي ڪري هڪ ئي سج 2 هنڌن تي اڀرندو ڏٺو ويو.ان جو مطلب آهي ته حقيقت ۾ فطرت جي قانون موجب 2 نه پر صرف هڪ سج هو.ياد رکڻ گهرجي ته روسي ٻيٽ سخالين تي اڄ گرمي پد مائنس 14 ڊگري سينٽي گريڊ رڪارڊ ڪيو ويو ۽ ان جي مائنس 23 ڊگري سينٽي گريڊ تائين وڌيڪ گهٽجڻ جو امڪان آهي.

سگريٽن جا ٺوٺا يعني دڏ ماحولياتي آلودگي جو هڪ وڏو مسئلو آهن، پر هاڻي محقق هن فضلي کي پائيدار توانائي جي ذخيرن لاءِ اعليٰ ڪارڪردگي وارن حصن ۾ تبديل ڪري رهيا آهن. هي فضلو گهڻو ڪري سيلولوز اي سيٽيٽ تي ٻڌل هوندو آهي، جيڪو پلاسٽڪ جو هڪ قسم آهي. ان کي ختم ٿيڻ ۾ سال لڳي ويندا آهن ۽ اهو مٽيءَ ۾ ڳرا ڌاتو خارج ڪندو آهي. پر ساڳي پوليمري بناوت ئي انهن ٺوٺن کي انجنيئرن لاءِ قيمتي وسيلو بڻائي ٿي. چين جي هينان يونيورسٽي جي هڪ ٽيم سگريٽن جي ٺوٺن کي سپر ڪيپيسٽرز (supercapacitors) جي تياري ۾ استعمال ڪرڻ جو طريقو ڳولي لڌو آهي. خاص طور تي، هن خطرناڪ فضلي کي “ترقي يافته نينوپورس ڪاربان اليڪٽروڊز” ۾ تبديل ڪيو ويو. محققن 29 جنوري تي جاري ڪيل پريس رليز ۾ چيو ته: “تيار ڪيل ڊوائيسز اعليٰ توانائي ۽ پاور ڊينسٽي سان گڏ غيرمعمولي ڊگهي مدي وارو استحڪام ڏيکارين ٿيون، جيڪو ماحولياتي صفائي ۽ ٽيڪنالاجي قدر جو هڪ ناياب ميلاپ آهي. فضلي مان تيار ڪيل سپرڪيپيسٽرز محققن رد ٿيل سگريٽن جا ٺوٺا، جيڪي گهڻو ڪري سيلولوز ۽ سيلولوز اي سيٽيٽ مان ٺهيل هوندا آهن،

موسميات کاتي موجب، پاڪستان ۾  3 مارچ تي چنڊ گرهڻ 2:50 تي شروع ٿيندو.مڪمل چنڊ گرهڻ 4:05 تي شروع ٿيندو، چنڊ گرهڻ 4:34 تي عروج تي هوندو، مڪمل چنڊ گرهڻ 5:03 تي ختم ٿيڻ شروع ٿيندو، جزوي چنڊ گرهڻ 6:17 تي ختم ٿيندو ۽ پوءِ چنڊ گرهڻ مڪمل طور تي شام 7:23 تي ختم ٿيندو.چنڊ گرهڻ چنڊ اڀرڻ وقت پاڪستان ۾ جزوي طور تي نظر ايندو.چنڊ گرهڻ ايشيا، آسٽريليا، اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا ۽ ٻين هنڌن تي پڻ ڏٺو ويندو.