اڄوڪي دؤر جو سڀ کان وڏو الميو مادي وسيلن جي کوٽ تھ آھي، پر ان سان گڏوگڏ اخلاقي قدرن جو زوال پڻ آهي. اسان هڪ اهڙي معاشري ۾ ساهه کڻي رهيا آهيون، جتي چهرا ته انسانن جا آهن، پر انهن چهرن جي پويان ڪيئي روپ لڪيل آهن. جڏهن سماج ۾ سچائيءَ تي مصلحت جا پردا پئجي وڃن ۽ ماڻهو پنهنجي مفادن خاطر حق جو ساٿ ڇڏي ڏين، تڏهن منافقت جا پهاڙ کڙا ٿي ويندا آهن. اهي پهاڙ ڪنهن پٿر جا نه، پر ڪوڙ، فريب، دوکي ۽ ٻيائيءَ جا هوندا آهن، جيڪي ترقيءَ جي راهه ۾ سڀ کان وڏي رڪاوٽ بڻجي بيهندا آهن.
منافقت: هڪ خاموش زهر:
منافقت اهڙو ناسور آهي جيڪو سماج جي بنيادن کي اڏوهيء وانگر کائي وڃي ٿو. جڏهن ماڻهو ٻاهران هڪ ۽ اندران ٻيو هجي، ته ان سان نه رڳو فرد جي شخصيت تباهه ٿئي ٿي، پر پوري معاشري جو اعتماد پڻ چور چور ٿي وڃي ٿو. اڄ اسان جي سياسي، سماجي ۽ مذهبي حلقن ۾ اهڙن پهاڙن جي گهٽتائي ناهي. اهي ماڻهو جيڪي ڏينهن جو هڪ راڳ ڳائين ٿا ۽ رات جو پنهنجي مفادن لاءِ ٻيو سودو ڪن ٿا، اهي ئي اصل ۾ ان رستن جا روڙا آهن جن تان قومن کي گذرڻو هوندو آهي.
پهاڙن کي ٽوڙڻ جي ضرورت:
ڪنهن به منزل تي پهچڻ لاءِ ضروري آهي ته اڳيان موجود رڪاوٽن کي هٽايو وڃي. منافقت جي انهن مٿانهن جبلن کي رڳو تقريرن يا دعائن سان نه، پر عملي جدوجهد ۽ ڪردار جي قوت سان ٽوڙي سگهجي ٿو. جڏهن هڪ فرد اهو فيصلو ڪري ٿو ته هو هر حال ۾ سچ جو ساٿ ڏيندو ۽ ڪنهن به مصلحت جو شڪار نه ٿيندو، ته سمجهو ته هن ان جبل ۾ پهرين دراڙ وجهي ڇڏي آهي۔
ياد رکو! رستو اهي ئي ٺاهيندا آهن جيڪي پٿرن سان مٿو ٽڪرائڻ جو حوصلو رکندا آهن. جبل کي ڏسي واٽ بدلائڻ بزدلي آهي، پر جبل کي چيري پنهنجو رستو جوڙڻ ئي اصل بهادري ۽ زندگي آهي.
پنهنجو رستو جوڙڻ: نئين سفر جو آغاز:
اسان کي ڪنهن ٻئي جي انتظار ۾ ويهڻ بدران پنهنجو رستو پاڻ ٺاهڻو پوندو. اڄوڪو انسان ٻين تي تنقيد ته ڪري ٿو، پر پاڻ ان منافقت جي نظام جو حصو بڻيل آهي. پنهنجو رستو جوڙڻ جو مطلب آهي:
* ڪردار جي تعمير: پنهنجي قول ۽ فعل ۾ تضاد ختم ڪرڻ.
* خوف کان نجات: منافقن جي ٽولي کان ڌار ٿيڻ جو جرئت منداڻو فيصلو.
* اجتماعي مفاد: ذاتي مفادن تي اجتماعي ڀلائيءَ کي فوقيت ڏيڻ.
جڏهن اسان منافقت جا اهي پهاڙ ٽوڙي اڳيان وڌنداسين، تڏهن ئي هڪ اهڙو روشن رستو نظر ايندو جتي انصاف، سچائي ۽ انسانيت جي سوڀ هوندي. اهو رستو کڻي ڪيترو به ڪٺن ڇو نه هجي، پر ان جي منزل نهايت خوبصورت ۽ پائيدار آهي.
نتيجو :
وقت اچي ويو آهي ته اسان پنهنجي گريبان ۾ جهاتي پايون. جيڪڏهن اسان چاهيون ٿا ته ايندڙ نسل هڪ آزاد ۽ سچي ماحول ۾ ساهه کڻن، ته اسان کي اڄ ئي انهن منافقاڻن روين جي پهاڙن کي پاش پاش ڪرڻو پوندو. رستا اڳواٽ ٺهيل ناهن ملندا، رستا انهن لاءِ ٺهندا آهن جيڪي هلڻ جي جرئت ڪندا آهن. اچو ته عزم ڪريون ته اسان انهن رڪاوٽن کي هٽائي، هڪ اهڙي راهه ٺاهينداسين جيڪا سڌو سنئون ترقي ۽ خوشحاليءَ ڏانهن وڃي ٿي.