نوجوان هر معاشري جو اهم سرمايو هوندا آهن. انهن جي محنت، جدوجهد ۽ تخليقي قوتن سان ئي قومون ترقي جون منزلون طئي ڪن ٿيون. پر جڏهن اهو ئي طبقو مايوسي، بيچارگي ۽ ذهني دٻاءَ جو شڪار ٿي وڃي ته نه فقط فرد متاثر ٿئي ٿو پر سڄو سماج به بحرانن جو شڪار ٿي وڃي ٿو. موجوده دور ۾ غير يقيني صورتحال، معاشي تنگدستي ۽ سماجي دٻاءَ سبب نوجوانن ۾ مايوسي تيزيءَ سان وڌي رهي آهي.
نوجوانن ۾ مايوسي جا بنيادي سبب:
1. بيروزگاري ۽ معاشي مسئلا:
بيروزگاري نوجوانن جي مايوسي جو سڀ کان وڏو سبب آهي. اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ به نوڪري نه ملڻ انهن ۾ احساسِ محرومي کي وڌائي ٿو. مهانگائي، گهٽ آمدني ۽ معاشي عدمِ استحڪام نوجوانن جي اعتماد ۽ اميد کي سخت نقصان پهچائين ٿا۔.
2. تعليمي نظام جي کوٽ:
جنهن تعليم مان نه مهارت ملي ٿي، نه موقعا—اهڙي تعليم نوجوانن کي عملي زندگي ۾ ڪم نٿي اچي. رٽا سسٽم، غير مساوي تعليمي سهولتون ۽ جديد سائنس/ٽيڪنالاجي مان لاتعلقي پڻ مايوسي جو سبب آهن.
3. سماجي دٻاءُ ۽ غير حقيقي اميدون:
گهڻن والدين ۽ سماج نوجوانن کان اهي اُميدون رکن ٿا جيڪي انهن جي موجود وسيلن، ڪاميٽمينٽ يا دلچسپين سان هم آهنگ نه هونديون. “فلاڻي جي ٻار وانگر بڻج” جو دٻاءُ نوجوانن جي نفسيات تي منفي اثر وجهي ٿو.
4. سياسي عدم استحڪام ۽ غير يقينيت:
جڏهن ملڪ ۾ سياسي انتشار، حڪومتن جي بار بار تبديليون ۽ بي پناهه ڪرپشن هجي ته نوجوان مستقبل بابت غير محفوظ محسوس ڪن ٿا. انهن کي پنهنجي محنت سان ڪاميابي جا در بند نظر اچن ٿا ۽ اميد بجاءِ مايوسي وڌي ٿي.
5. سوشل ميڊيا جا منفي اثر:
سوشل ميڊيا تي ٻين جي ڪاميابين کي ڏسي نوجوان پاڻ کي اُن سان ڀيٽڻ لڳن ٿا. هُنرمند ۽ خوشحال ماڻهن جون بنا فلٽر زندگيون ڏسي ڪيترائي نوجوان اندروني طور پاڻ کي ناڪام سمجهڻ لڳن ٿا.
6. نشي ۽ غير صحتمند سرگرميون:
جڏهن نوجوانن کي صحت مند رهنمائي، راندين، ڪتابن يا مثبت سرگرمين جا موقعا نه ملن ته ڪيترائي غلط رستن طرف هليا وڃن ٿا. نشي جي عادت، بد رنگين ۽ بدمعاشي مايوسي کي ٻيڻو ڪري ڇڏيندي آهي.
7. خاندان جي توجهه ۽ حوصلي جي کوٽ:
جيڪڏهن نوجوان گهر ۾ محبت، همدردي ۽ سمجھه حاصل نه ڪن ته ذهني طور ڪمزور ٿيڻ لڳن ٿا. والدين جي جهڳڙن، غربت ۽ سخت روين پڻ نا اميدي وڌائيندا آهن.
نوجوانن جي مايوسي جا معاشري تي اثر:
1. معاشي ترقي ۾ رنڊڪ:
جڏهن معاشري جو فعال طبقو مايوس ٿي وڃي، ڪم ڪرڻ جي سگهه، محنت ۽ تخليق ختم ٿي وڃي ٿي. نتيجي ۾ ملڪ جي ترقي سست ٿي وڃي ٿي.
2. ذهني بيمارين ۾ اضافو:
ڊپريشن، پريشاني، اداسي ۽ نفسياتي مسئلن جو وڌڻ معاشري جي صحت تي ڳرو اثر وجهي ٿو. اسپتالن ۽ صحت نظام تي به بار وڌي ٿو.
3. ڏوهن ۾ اضافو:
بيروزگاري ۽ مايوسي نوجوانن کي تڪڙو پئسو ڪمائڻ لاءِ غلط رستن طرف ڌڪي ٿي. چوري، منشيات، فراڊ ۽ ٻين سماجي برائين ۾ واڌارو ايندو آهي.
4. ڏاهپ ۽ صلاحيتن جو ضايع ٿيڻ:
جڏهن هزارين نوجوان ملڪ کان مايوس ٿي ٻين ملڪن ڏانهن لڏي وڃن ٿا ته ملڪ ”برين ڊرين“ جو شڪار ٿي وڃي ٿو. باصلاحيت نوجوانن جو وڃڻ قوم لاءِ وڏي نقصان جي برابر آهي.
5. سياسي بي چيني ۽ غير استحڪام:
مايوس نوجوان احتجاج، بدانتظامي ۽ نظام تي بي اعتمادي جو سبب بڻجي ٿي سگهن ٿا. معاشرو پولرائيزيشن ۽ انتشار جو شڪار ٿي وڃي ٿو.
6. خانداني نظام متاثر:
مايوسي فرد کي غير متوازن بڻائي ٿي؛ جنهن سبب گهريلو جهڳڙا، رشتن ۾ ٽڪراءُ ۽ سماجي تلخي وڌي ٿي.
مايوسي ختم ڪرڻ لاءِ خاص قدم:
1. نوجوانن لاءِ روزگار ۽ مهارتن جا پروگرام:
حڪومت ۽ اين جي اوز کي جديد مارڪيٽ سان جڙيل فني ۽ ٽيڪنيڪل مهارتون نوجوانن تائين پهچائڻ گهرجن.
2. تعليمي نظام ۾ تبديلي:
تعليم کي نظرياتي کان وڌيڪ عملي ۽ جديد سائنس ۽ ٽيڪنالاجي سان هم آهنگ ڪرڻ گهرجي.
3. مثبت رهنمائي ۽ ڪيريئر ڪائونسلنگ:
اسڪولن، ڪاليجن ۽ يونيورسٽين ۾ ڪيريئر گائيڊنس لازمي ڪرڻ گهرجي.
4. صحتمند سرگرمين کي وڌائڻ:
راندين، ڪتابن، ثقافتي پروگرامن ۽ سوشل وولنٽير پروگرام نوجوانن لاءِ مؤثر ثابت ٿين ٿا.
5. سوشل ميڊيا جو مثبت استعمال:
نوجوانن کي سوشل ميڊيا تي تعليم، مهارتن ۽ مثبت مواد ڏانهن راغب ڪرڻ گهرجي.
6. والدين جو مثبت رويو:
والدين نوجوانن کي ڀروسو، محبت ۽ اعتماد ڏين ته نوجوان مايوسي بدران جوش سان اڳتي وڌن ٿا.
نتيجو:
نوجوانن ۾ وڌندڙ مايوسي فقط فرد جو مسئلو نه پر سڄي قوم لاءِ خطري جي گهنٽي آهي. جيڪڏهن وقت سر هن مسئلي کي سنجيدگي سان نه ڏٺو ويو ته معاشرو ڪمزور ٿيندو، ترقي جو سفر سست ٿي ويندو ۽ نوجوان پنهنجي صلاحيتن کي استعمال ڪرڻ بدران منفي ڪمين ۾ پئجي ويندا. ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته نوجوانن کي اميد، موقعا ۽ رهنمائي ڏني وڃي ته جيئن هو روشن مستقبل جو حصو بڻجي سگهن.