شهر جي هڪ عاليشان بنگلي جي ٻاهران بيٺل سارنگ جي هٿ ۾ اڄ به پنهنجي دل جيان هڪ اڇو گل هو، پر اڄ اهو گل هن جي آخري اميد وانگر مرجهائجي رهيو هو. بنگلي جي اندران ايندڙ ٽهڪن ۽ قيمتي خوشبوئن جي هڳاءُ ٻڌائي رهي هئي ته اڄ اتي ڪا وڏي تقريب آهي.

سارنگ، هڪ سادي ۽ غريب گهراڻي جو ڇوڪرو هو، جنهن وٽ نه ته وڏيون گاڏيون هيون ۽ نه ئي ڪو بلند رتبو. هن زويا سان اها محبت ڪئي هئي، جنهن ۾ دنيا جي ڪا به ميلاوٽ نه هئي. پر جڏهن هن زويا جو هٿ گهريو هو، ته زويا جي پيءُ کيس تڇ نظرن سان ڏسندي چيو هو:

"سارنگ! محبت پيٽ ناهي ڀريندي. اسان جو هڪ معيار آهي، هڪ اسٽينڊرڊ آهي. تنهنجي مٽيءَ جي خوشبو اسان جي قيمتي عطرن جو مقابلو ڪيئن ڪندي؟"

سارنگ تڏهن نهاريو هو ۽ نهايت عاجزيءَ سان وراڻيو هئائين:

"سائين، توهان جنهن کي اسٽينڊرڊ چئو ٿا، اها ته رڳو ڪاغذي چمڪ آهي. جنهن ڏينهن اها چمڪ گهٽجي وئي، ان ڏينهن توهان کي احساس ٿيندو ته توهان انسان نه پر رڳو نوٽ گڏ ڪيا هئا."

پر اڄ زويا جي شادي هئي—هڪ اهڙي شخص سان، جنهن جو ”اسٽينڊرڊ“ هن جي خاندان جي رتبي برابر هو. سارنگ اڄ انهن لفظن کي پنهنجي روح ۾ گونجندي محسوس ڪري رهيو هو. هن ڏٺو ته زويا جو گهوٽ هڪ چمڪندڙ گاڏيءَ مان لٿو. ويجهو بيٺل مهمانن مان آواز آيو:

"واهه! ڇا ته جوڙي آهي، مڙئي اسٽينڊرڊ جو ميل آهي!"

ٻئي وراڻيو: "ها، پئسو پئسي کي ڇڪي ٿو. ٻيو ته هن دنيا ۾ سڀ فريب آهي."

ڪنهن کي به اها خبر نه هئي ته ان اسٽينڊرڊ جي پويان هڪ سچي محبت جو جنازو نڪري رهيو هو. سارنگ پنهنجي ميري قميص جي کيسي ۾ هٿ وڌو، جتي زويا جو آخري خط موجود هو، جنهن ۾ لکيل هو:

”سارنگ، مان مجبور آهيان. منهنجي پيءُ جي عزت سندس اسٽينڊرڊ ۾ آهي، منهنجي محبت ۾ ناهي.“

سارنگ مرجهائجي ويل گل کي ڏسي پنهنجو پاڻ سان ڀڻڪيو:

"اي گل! تون به اڄ ائين ئي بي قيمت ٿي وئين، جيئن منهنجي وفاداري. هنن روشنين جي چمڪ ۾ منهنجي روح جي اونداهيءَ کي ڪير ڏسندو؟"

هن آخري ڀيرو بنگلي جي رنگين روشنين کي ڏٺو ۽ پنهنجيون وکون ان اونداهي گليءَ ڏانهن موڙيون، جتي هن جي غربت کيس پڪاري رهي هئي. هن کي اڄ پوريءَ طرح سمجهه ۾ اچي ويو هو ته هن دور ۾ ”دل جي برابري“ جي ڪا قيمت ناهي، اصل قيمت ته صرف ”بئنڪ بيلنس“ جي آهي. هن جو سچو پيار اڄ هڪ اهڙي بازار ۾ هاري ويو هو، جتي انسانن جي قدرن بدران ڪاغذ جا نوٽ ڳالهائيندا هئا.